Δοκιμασία Αμφίσημων Λέξεων [AWT-45]

Περιγραφή

Η Δοκιμασία Αμφίσημων Λέξεων (Ambiguous Words Test – AWT-45) αποτελεί γλωσσικό και γνωστικό εργαλείο που εξετάζει την ικανότητα κατανόησης της σημασίας λέξεων μέσα από τα συμφραζόμενα. Περιλαμβάνει συνολικά 45 μη ολοκληρωμένες προτάσεις, οι οποίες βασίζονται σε 15 αμφίσημα ουσιαστικά, 15 ρήματα και 15 επίθετα. Σε κάθε πρόταση απουσιάζει η λέξη-στόχος και ο εξεταζόμενος καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο πιθανές απαντήσεις: μία που είναι συμβατή με το νόημα της πρότασης και μία που δεν σχετίζεται με το συγκεκριμένο συμφραζόμενο.

Η δοκιμασία εστιάζει επομένως όχι μόνο στη λεξιλογική γνώση, αλλά κυρίως στην ικανότητα αξιοποίησης των συμφραζομένων για τη σημασιολογική αποσαφήνιση μιας αμφίσημης λέξης.

Σκοπός

Ο βασικός σκοπός της AWT-45 είναι η διερεύνηση της ικανότητας των εξεταζομένων να αντλούν και να αξιοποιούν πληροφορίες από το γλωσσικό περιβάλλον προκειμένου να προσδιορίσουν τη σωστή σημασία μιας αμφίσημης λέξης. Η αρχική της εφαρμογή επικεντρώθηκε ιδιαίτερα σε άτομα με χρόνια σχιζοφρένεια, με στόχο τη μελέτη πιθανών δυσκολιών στην επεξεργασία συμφραζομένων και στη σημασιολογική αποκωδικοποίηση.

Τρόπος Βαθμολόγησης

Κάθε σωστή απάντηση λαμβάνει 1 βαθμό, ενώ κάθε λανθασμένη απάντηση βαθμολογείται με 0. Η μέγιστη συνολική βαθμολογία είναι 45 βαθμοί. Παράλληλα, μπορεί να πραγματοποιηθεί ποιοτικότερη ανάλυση των λαθών, με διάκριση μεταξύ σημασιολογικών και φωνολογικών λαθών, ώστε να αποτυπωθεί πληρέστερα το είδος της δυσκολίας που παρουσιάζει ο εξεταζόμενος.

Υψηλότερη συνολική βαθμολογία υποδηλώνει αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του συμφραζομένου και καλύτερη κατανόηση της κατάλληλης σημασίας των αμφίσημων λέξεων.

Εγκυρότητα

Η επιλογή των λέξεων της δοκιμασίας βασίστηκε σε συγκεκριμένα γλωσσολογικά και ψυχογλωσσικά κριτήρια, όπως η συχνότητα χρήσης τους, η δυνατότητα νοητικής απεικόνισης των διαφορετικών σημασιών τους και η ύπαρξη κυριολεκτικών και μεταφορικών σημασιολογικών χρήσεων. Το υλικό αξιολογήθηκε επίσης από ειδικούς, γεγονός που ενισχύει την καταλληλότητα του περιεχομένου της δοκιμασίας.

Αξιοπιστία

Στην περιγραφή του εργαλείου δεν αναφέρονται συγκεκριμένοι αριθμητικοί δείκτες αξιοπιστίας. Ωστόσο, αναφέρονται πειραματικές εφαρμογές σε ομάδες ασθενών και υγιών συμμετεχόντων, οι οποίες παρέχουν υποστηρικτικά δεδομένα για τη χρήση της δοκιμασίας στη μελέτη της επεξεργασίας γλωσσικών συμφραζομένων.

Για τον λόγο αυτό, η ερμηνεία των αποτελεσμάτων είναι σκόπιμο να πραγματοποιείται σε συνδυασμό με άλλα διαθέσιμα γλωσσικά, γνωστικά ή κλινικά δεδομένα και όχι ως μεμονωμένος διαγνωστικός δείκτης.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα αποτελέσματα της AWT-45 μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διερεύνηση διαφορών στη γλωσσική και γνωστική επεξεργασία μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών. Ειδικότερα, χαμηλότερες επιδόσεις μπορεί να συνδέονται με δυσκολίες στην αξιοποίηση των συμφραζομένων, στην επιλογή της κατάλληλης σημασίας μιας αμφίσημης λέξης και στη σημασιολογική επεξεργασία γενικότερα.

Η δοκιμασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί κυρίως σε ερευνητικά και κλινικά πλαίσια που εξετάζουν τη σχέση ανάμεσα στη γλώσσα, τη νόηση και την ψυχοπαθολογία, καθώς και για συγκριτικές αναλύσεις μεταξύ κλινικών και μη κλινικών ομάδων.

Βιβλιογραφία

Bazin, N., Perruchet, P., Hardy-Bayle, M., & Feline, A. (2000). Context-dependent information processing in patients with schizophrenia. Schizophrenia Research, 45, 93–101.

Κανδύλης, Π., Πήτα, Ρ., Σκαμπαρδώνης, Α., Λαζαρίδου, Ι., Καπρίνης, Στ., & Καπρίνης, Γ. (2004). Η αντίληψη του εννοιολογικού πλαισίου σε ασθενείς με σχιζοφρένεια. Μια συγκριτική μελέτη της εξέλιξης στο χρόνο. Στο Ν. Μακρής & Δ. Δελή (επιμ.), Η γνωστική ψυχολογία σήμερα: Γέφυρες για τη μελέτη της νόησης (σσ. 347–360). Τυπωθήτω-Δαρδανός.

Ρούκου, Ι., Πήτα, Ρ., Κιοσέογλου, Γ., Λαζαρίδου, Ι., Καπρίνης, Β., & Καραβάτος, Α. (2003). Αντίληψη της αμφισημίας της ελληνικής γλώσσας σε σχιζοφρενείς. Εγκέφαλος, 40(3), 99–104.

Titone, D., Levy, D. L., & Holzman, P. S. (2000). Contextual insensitivity in schizophrenia language processing: Evidence from lexical ambiguity. Journal of Abnormal Psychology, 761–767.