Το Εργασιακό Κλίμα -Ερωτηματολόγιο [TWCQ-15]

Περιγραφή

Το Work Climate Questionnaire (WCQ-15) είναι ένα σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο που βασίζεται στη Θεωρία του Αυτοκαθορισμού. Αναπτύχθηκε για να αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται ότι ο άμεσος προϊστάμενος ή η διοίκηση υποστηρίζει την αυτονομία τους.

Σε αντίθεση με γενικά εργαλεία οργανωσιακού κλίματος, το WCQ-15 δεν εξετάζει ξεχωριστά τη συνεργασία, την εργασιακή ικανοποίηση, τις συνθήκες εργασίας ή την οργανωσιακή δικαιοσύνη. Εστιάζει ειδικότερα στο κλίμα υποστήριξης της αυτονομίας, όπως αυτό εκφράζεται μέσα από την παροχή επιλογών, την αναγνώριση της οπτικής των εργαζομένων, την ενθάρρυνση της πρωτοβουλίας, την ανοιχτή επικοινωνία και τον περιορισμό των υπερβολικά ελεγκτικών πρακτικών.

Στόχος

Βασικός στόχος του WCQ-15 είναι η αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο οι εργαζόμενοι βιώνουν τη διοικητική και εποπτική συμπεριφορά στον χώρο εργασίας. Ένα περιβάλλον που υποστηρίζει την αυτονομία επιτρέπει στους εργαζομένους να εκφράζουν τις απόψεις τους, να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων και να κατανοούν τη σημασία των εργασιακών απαιτήσεων.

Το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στην αντιλαμβανόμενη υποστήριξη της αυτονομίας και στην εργασιακή παρακίνηση, την ικανοποίηση των βασικών ψυχολογικών αναγκών, την επαγγελματική ευημερία, τη δέσμευση, την απόδοση και την επαγγελματική εξουθένωση.

Δομή και βαθμολόγηση

Η πλήρης μορφή του ερωτηματολογίου περιλαμβάνει 15 προτάσεις. Οι συμμετέχοντες απαντούν σε επταβάθμια κλίμακα Likert, από 1 «δεν ισχύει καθόλου» έως 7 «ισχύει απόλυτα».

Η πρόταση 13 είναι αρνητικά διατυπωμένη και βαθμολογείται αντίστροφα. Η αντιστροφή πραγματοποιείται με τον τύπο:

Νέα βαθμολογία = 8 − αρχική βαθμολογία

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από τον μέσο όρο των 15 απαντήσεων και κυμαίνεται από 1 έως 7. Υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει ισχυρότερη αντιλαμβανόμενη υποστήριξη της αυτονομίας από τον προϊστάμενο ή τη διοίκηση.

Υπάρχει επίσης σύντομη μορφή έξι προτάσεων, η οποία αποτελείται από τις προτάσεις 1, 2, 4, 7, 10 και 14 της πλήρους έκδοσης. Και στις δύο μορφές το εργαλείο αντιμετωπίζεται συνήθως ως μονοδιάστατη κλίμακα.

Ανάλυση δεδομένων

Η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει τον μέσο όρο, την τυπική απόκλιση, το εύρος και την κατανομή των βαθμολογιών. Είναι επίσης δυνατή η σύγκριση διαφορετικών τμημάτων, επαγγελματικών κατηγοριών, διοικητικών επιπέδων ή ομάδων εργαζομένων.

Η εσωτερική συνέπεια εξετάζεται συνήθως με τον συντελεστή Cronbach’s alpha ή McDonald’s omega. Η μονοδιάστατη δομή του εργαλείου μπορεί να αξιολογηθεί με επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση, ενώ η εγκυρότητα κατασκευής διερευνάται μέσω των σχέσεών του με την αυτόνομη παρακίνηση, την ικανοποίηση των ψυχολογικών αναγκών, την εργασιακή ικανοποίηση, την απόδοση και την ευημερία.

Σε συγκρίσεις διαφορετικών επαγγελματικών ή πολιτισμικών ομάδων συνιστάται ο έλεγχος της ισοδυναμίας μέτρησης πριν από την ερμηνεία των διαφορών στις μέσες βαθμολογίες.

Ψυχομετρική αξιολόγηση

Οι εφαρμογές του WCQ έχουν παρουσιάσει υψηλή εσωτερική συνέπεια και ενδείξεις συγκλίνουσας και προβλεπτικής εγκυρότητας. Η αντιλαμβανόμενη υποστήριξη της αυτονομίας έχει συνδεθεί με μεγαλύτερη ικανοποίηση των βασικών ψυχολογικών αναγκών, περισσότερο αυτοκαθοριζόμενη παρακίνηση, αυξημένη εργασιακή δέσμευση και καλύτερη ψυχολογική προσαρμογή.

Κατά τη χρήση μεταφρασμένης έκδοσης απαιτούνται συστηματική πολιτισμική προσαρμογή, πιλοτική εφαρμογή και επανέλεγχος της αξιοπιστίας και της παραγοντικής δομής της κλίμακας.

Εφαρμογές και περιορισμοί

Το WCQ-15 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε οργανωσιακές έρευνες, μελέτες ανθρώπινου δυναμικού και αξιολογήσεις διοικητικών παρεμβάσεων. Μπορεί επίσης να συμβάλει στον εντοπισμό ελεγκτικών διοικητικών πρακτικών και στον σχεδιασμό δράσεων για την ενίσχυση της συμμετοχής και της πρωτοβουλίας των εργαζομένων.

Επειδή αποτελεί εργαλείο αυτοαναφοράς, τα αποτελέσματά του μπορεί να επηρεάζονται από την κοινωνική επιθυμητότητα, την πρόσφατη εμπειρία με τον προϊστάμενο και το γενικότερο επίπεδο εργασιακής ικανοποίησης. Επιπλέον, δεν προσφέρει ολοκληρωμένη αξιολόγηση του οργανωσιακού κλίματος και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως μοναδικό κριτήριο αξιολόγησης ενός προϊσταμένου ή ενός οργανισμού.

Βιβλιογραφία

Baard, P. P., Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2004). Intrinsic need satisfaction: A motivational basis of performance and well-being in two work settings. Journal of Applied Social Psychology, 34(10), 2045–2068.

Deci, E. L., Connell, J. P., & Ryan, R. M. (1989). Self-determination in a work organization. Journal of Applied Psychology, 74(4), 580–590.

Deci, E. L., Olafsen, A. H., & Ryan, R. M. (2017). Self-determination theory in work organizations: The state of a science. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 4, 19–43.

Gagné, M., & Deci, E. L. (2005). Self-determination theory and work motivation. Journal of Organizational Behavior, 26(4), 331–362.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78.