Περιγραφή

Το Career Decision-Making Difficulties Questionnaire (CDDQ-44) αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι έφηβοι και οι ενήλικες κατά τη διαδικασία λήψης επαγγελματικών αποφάσεων. Αναπτύχθηκε από τους Itamar Gati, Mina Krausz και Samuel H. Osipow, βασιζόμενο σε μια θεωρητικά τεκμηριωμένη ταξινόμηση των παραγόντων που δυσχεραίνουν τον επαγγελματικό προσανατολισμό και την επιλογή σταδιοδρομίας.

Η κλίμακα δεν αξιολογεί απλώς τον βαθμό της επαγγελματικής αναποφασιστικότητας, αλλά εντοπίζει τις συγκεκριμένες αιτίες που την προκαλούν. Σύμφωνα με το θεωρητικό μοντέλο του CDDQ, οι δυσκολίες οργανώνονται σε τρεις κύριες κατηγορίες: έλλειψη ετοιμότητας, έλλειψη πληροφοριών και ασυνεπείς ή αντικρουόμενες πληροφορίες. Οι κατηγορίες αυτές αναλύονται περαιτέρω σε δέκα επιμέρους τύπους δυσκολιών, παρέχοντας ένα ολοκληρωμένο προφίλ των παραγόντων που επηρεάζουν τη διαδικασία λήψης επαγγελματικών αποφάσεων. Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην επαγγελματική συμβουλευτική, στην εκπαιδευτική ψυχολογία και στην έρευνα της επαγγελματικής ανάπτυξης.

Στόχος

Βασικός στόχος του CDDQ-44 είναι η συστηματική αναγνώριση των δυσκολιών που παρεμποδίζουν την αποτελεσματική λήψη επαγγελματικών αποφάσεων. Το εργαλείο επιτρέπει στους συμβούλους σταδιοδρομίας να εντοπίζουν τους παράγοντες που επηρεάζουν την επαγγελματική επιλογή κάθε ατόμου και να σχεδιάζουν εξατομικευμένες παρεμβάσεις.

Παράλληλα, χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση της σχέσης των δυσκολιών λήψης αποφάσεων με την αυτοαποτελεσματικότητα, την προσωπικότητα, το άγχος, την επαγγελματική ωριμότητα, την επαγγελματική ταυτότητα, την ακαδημαϊκή προσαρμογή και την επιτυχία στη μετάβαση από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας.

Δομή και Βαθμολόγηση

Η αρχική μορφή του CDDQ αποτελείται από 44 ερωτήσεις, οι οποίες οργανώνονται σε δέκα υποκλίμακες και τρεις ευρύτερες διαστάσεις:

Έλλειψη Ετοιμότητας (Lack of Readiness), η οποία περιλαμβάνει δυσκολίες όπως η έλλειψη κινήτρων, η γενικευμένη αναποφασιστικότητα και οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις σχετικά με τη λήψη αποφάσεων.

Έλλειψη Πληροφοριών (Lack of Information), η οποία αφορά ανεπαρκή γνώση για τον εαυτό, τα επαγγέλματα, τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και τις διαθέσιμες πηγές πληροφόρησης.

Ασυνεπείς ή Αντικρουόμενες Πληροφορίες (Inconsistent Information), οι οποίες περιλαμβάνουν εσωτερικές συγκρούσεις, εξωτερικές πιέσεις και αντιφατικές πληροφορίες σχετικά με τις επαγγελματικές επιλογές.

Οι απαντήσεις δίνονται σε κλίμακα Likert, όπου οι υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη ένταση των δυσκολιών. Υπολογίζονται επιμέρους βαθμολογίες για καθεμία από τις δέκα υποκλίμακες, για τις τρεις κύριες διαστάσεις και μία συνολική βαθμολογία, η οποία αποτυπώνει το συνολικό επίπεδο δυσκολίας στη λήψη επαγγελματικών αποφάσεων.

Στατιστική Ανάλυση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του CDDQ-44 περιλαμβάνει τον έλεγχο της εσωτερικής συνοχής με τους συντελεστές Cronbach’s α και McDonald’s ω, καθώς και της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability). Οι αρχικές και μεταγενέστερες μελέτες έχουν δείξει υψηλή αξιοπιστία για τη συνολική κλίμακα (Cronbach’s α περίπου 0,90–0,94), ενώ οι περισσότερες υποκλίμακες παρουσιάζουν ικανοποιημένη έως υψηλή αξιοπιστία, με εξαίρεση ορισμένες διαστάσεις της «Έλλειψης Ετοιμότητας», οι οποίες εμφανίζουν χαμηλότερους δείκτες.

Η δομική εγκυρότητα έχει εξεταστεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (CFA), ενώ μεγάλες διαπολιτισμικές μελέτες έχουν επιβεβαιώσει τη σταθερότητα της δομής του εργαλείου σε διαφορετικές χώρες, ηλικιακές ομάδες και φύλα. Η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα αξιολογούνται μέσω συσχετίσεων με κλίμακες επαγγελματικής αυτοαποτελεσματικότητας, επαγγελματικής αναποφασιστικότητας και επαγγελματικής ωριμότητας. Στις ερευνητικές εφαρμογές χρησιμοποιούνται επίσης αναλύσεις Pearson ή Spearman, t-test, ANOVA, MANOVA, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση και Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (SEM) για τη διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη διαδικασία λήψης επαγγελματικών αποφάσεων.

Εφαρμογές

Το CDDQ-44 χρησιμοποιείται σε σχολεία, πανεπιστήμια, κέντρα επαγγελματικού προσανατολισμού, συμβουλευτικές υπηρεσίες σταδιοδρομίας και ερευνητικά ιδρύματα. Αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για συμβούλους επαγγελματικού προσανατολισμού, ψυχολόγους, εκπαιδευτικούς και ερευνητές που επιθυμούν να εντοπίσουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μαθητές, οι φοιτητές και οι ενήλικες κατά τον σχεδιασμό της επαγγελματικής τους πορείας.

Επιπλέον, αξιοποιείται στην αξιολόγηση προγραμμάτων συμβουλευτικής σταδιοδρομίας, στην έρευνα της επαγγελματικής ανάπτυξης, στην υποστήριξη ατόμων που βρίσκονται σε επαγγελματική μετάβαση και στη μελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν την επαγγελματική αναποφασιστικότητα και την επιτυχή λήψη αποφάσεων.

Βιβλιογραφία

Gati, I., Krausz, M., & Osipow, S. H. (1996). A Taxonomy of Difficulties in Career Decision Making. Journal of Counseling Psychology, 43(4), 510–526.

Gati, I., Osipow, S. H., Krausz, M., & Saka, N. (2000). Validity of the Career Decision-Making Difficulties Questionnaire: Counselee Versus Career Counselor Perceptions. Journal of Vocational Behavior, 56(1), 99–113.

Osipow, S. H., & Gati, I. (1998). Construct and Concurrent Validity of the Career Decision-Making Difficulties Questionnaire. Journal of Career Assessment, 6(3), 347–364.

Gati, I., & Levin, N. (2014). Counseling for Career Decision-Making Difficulties: Measures and Methods. The Career Development Quarterly, 62(2), 98–113.

Levin, N., Braunstein-Bercovitz, H., Lipshits-Braziler, Y., Gati, I., & Rossier, J. (2020). Testing the Structure of the Career Decision-Making Difficulties Questionnaire Across Country, Gender, Age, and Decision Status. Journal of Vocational Behavior, 116, 103365.