Περιγραφή

Η Attitude Toward Interpersonal Peer Violence Scale (ATIPVS-14) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των στάσεων των εφήβων απέναντι στη διαπροσωπική βία μεταξύ συνομηλίκων. Η κλίμακα διερευνά τον βαθμό στον οποίο οι νέοι αποδέχονται, δικαιολογούν ή απορρίπτουν βίαιες συμπεριφορές στις σχέσεις με συνομηλίκους, συμβάλλοντας στην κατανόηση των γνωστικών και κοινωνικών παραγόντων που σχετίζονται με την επιθετικότητα και τον σχολικό εκφοβισμό.

Η βία μεταξύ συνομηλίκων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της σχολικής και εφηβικής ζωής, με επιπτώσεις στη συναισθηματική ανάπτυξη, την ψυχική υγεία, την ακαδημαϊκή επίδοση και τις κοινωνικές σχέσεις των παιδιών και των εφήβων. Οι στάσεις απέναντι στη βία αποτελούν σημαντικό προγνωστικό παράγοντα της εκδήλωσης επιθετικών συμπεριφορών, αλλά και της ανοχής απέναντι σε περιστατικά εκφοβισμού.

Η ATIPVS-14 χρησιμοποιείται ευρέως σε έρευνες σχολικής ψυχολογίας, αναπτυξιακής ψυχολογίας, κοινωνικής ψυχολογίας, παιδαγωγικών επιστημών και δημόσιας υγείας, καθώς και στην αξιολόγηση προγραμμάτων πρόληψης της βίας και του σχολικού εκφοβισμού.

Στόχος της κλίμακας

Βασικός στόχος της ATIPVS-14 είναι η αξιόπιστη καταγραφή των στάσεων των εφήβων απέναντι στη διαπροσωπική βία μεταξύ συνομηλίκων και η αναγνώριση γνωστικών προτύπων που ενδέχεται να ευνοούν ή να αποτρέπουν την εκδήλωση επιθετικών συμπεριφορών.

Η κλίμακα συμβάλλει στην κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την αποδοχή της βίας, ενώ παράλληλα διευκολύνει τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση εκπαιδευτικών, ψυχοκοινωνικών και προληπτικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στη δημιουργία ασφαλέστερου σχολικού περιβάλλοντος.

Δομή και βαθμολόγηση

Η ATIPVS-14 αποτελείται από 14 δηλώσεις που αξιολογούν διαφορετικές διαστάσεις των στάσεων απέναντι στη βία μεταξύ συνομηλίκων, εστιάζοντας κυρίως στον βαθμό αποδοχής της επιθετικότητας και στον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι αντιλαμβάνονται τις βίαιες συμπεριφορές στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.

Οι συμμετέχοντες απαντούν χρησιμοποιώντας κλίμακα Likert, δηλώνοντας τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους με κάθε πρόταση, από «Διαφωνώ απόλυτα» έως «Συμφωνώ απόλυτα».

Οι επιμέρους απαντήσεις αθροίζονται ώστε να προκύψει μία συνολική βαθμολογία. Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη αποδοχή ή ανοχή απέναντι στη διαπροσωπική βία μεταξύ συνομηλίκων, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν περισσότερο απορριπτικές στάσεις και αυξημένη ευαισθητοποίηση απέναντι στις επιθετικές συμπεριφορές.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η αξιολόγηση της ATIPVS-14 βασίζεται στη διερεύνηση των βασικών ψυχομετρικών ιδιοτήτων της, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία και η εγκυρότητα των αποτελεσμάτων.

Κατά τη διαδικασία στάθμισης εξετάζονται συνήθως:

• η εσωτερική συνοχή μέσω του συντελεστή Cronbach’s α,
• η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
• η δομική εγκυρότητα μέσω Εξερευνητικής (EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (CFA),
• η συγκλίνουσα εγκυρότητα μέσω συσχέτισης με κλίμακες επιθετικότητας, σχολικού εκφοβισμού, ενσυναίσθησης και κοινωνικής προσαρμογής,
• η διακριτή εγκυρότητα μεταξύ ομάδων με διαφορετικά επίπεδα εμπλοκής σε περιστατικά βίας ή εκφοβισμού.

Η διερεύνηση των παραπάνω ιδιοτήτων εξασφαλίζει ότι η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί αξιόπιστα τόσο στην ακαδημαϊκή έρευνα όσο και στην αξιολόγηση εκπαιδευτικών και ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων.

Εφαρμογές στην έρευνα

Η ATIPVS-14 χρησιμοποιείται σε μελέτες που αφορούν:

• τον σχολικό εκφοβισμό (bullying),
• τη βία μεταξύ συνομηλίκων,
• την επιθετική συμπεριφορά,
• την πρόληψη της σχολικής βίας,
• την αναπτυξιακή και σχολική ψυχολογία,
• την κοινωνική προσαρμογή των εφήβων,
• τα προγράμματα κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης (SEL),
• την αξιολόγηση παρεμβάσεων πρόληψης της βίας.

Οι βαθμολογίες της κλίμακας αξιοποιούνται σε περιγραφικές στατιστικές αναλύσεις, αναλύσεις συσχέτισης, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, ανάλυση διακύμανσης (ANOVA/MANOVA), πολυεπίπεδη ανάλυση, μοντέλα διαμεσολάβησης (mediation), τροποποίησης (moderation) και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), επιτρέποντας τη διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με την ανάπτυξη ή την πρόληψη βίαιων συμπεριφορών.

Πλεονεκτήματα της κλίμακας

Η ATIPVS-14 αποτελεί ένα σύντομο και εύχρηστο εργαλείο, κατάλληλο για εφαρμογή σε σχολικά περιβάλλοντα και μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες. Η δομή της επιτρέπει τη γρήγορη αξιολόγηση των στάσεων απέναντι στη βία χωρίς να επιβαρύνει τους συμμετέχοντες, ενώ παράλληλα παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την ανάπτυξη στοχευμένων παρεμβάσεων.

Η χρήση της μπορεί να συμβάλει στον έγκαιρο εντοπισμό ομάδων υψηλού κινδύνου, στη βελτίωση των προγραμμάτων πρόληψης του σχολικού εκφοβισμού και στην ενίσχυση θετικών κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως η ενσυναίσθηση, η συνεργασία και η ειρηνική επίλυση συγκρούσεων.

Περιορισμοί

Οι στάσεις απέναντι στη βία επηρεάζονται σημαντικά από το οικογενειακό περιβάλλον, τις εμπειρίες εκφοβισμού, τις πολιτισμικές αξίες και τις κοινωνικές νόρμες. Για τον λόγο αυτό, τα αποτελέσματα της κλίμακας θα πρέπει να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με το κοινωνικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο των συμμετεχόντων.

Βιβλιογραφία

Bosworth, K., & Espelage, D. L. (1995). Teen Conflict Survey: A Multidimensional Measure of Adolescent Attitudes Towards Aggression. Psychological Assessment, 7(3), 349–360.

Espelage, D. L., & Holt, M. K. (2001). Bullying and Victimization During Early Adolescence: Peer Influences and Psychosocial Correlates. Journal of Emotional Abuse, 2(2–3), 123–142.

Funk, J. B., Baldacci, H. B., Pasold, T., & Baumgardner, J. (2004). Violence Exposure in Real-Life, Video Games, Television, Movies, and the Internet: Is There Desensitization? Journal of Adolescence, 27(1), 23–39.

Olweus, D. (1993). Bullying at School: What We Know and What We Can Do. Blackwell Publishing.

World Health Organization. (2020). Global Status Report on Preventing Violence Against Children. World Health Organization.