Σύστημα Αξιολόγησης Κοινωνικών Δεξιοτήτων (SSRS) – Εκδόσεις Παιδιού, Εκπαιδευτικού και Γονέα

Περιγραφή

Το Social Skills Rating System (SSRS) αποτελεί ένα πολυδιάστατο σύστημα αξιολόγησης που αναπτύχθηκε από τους Frank M. Gresham και Stephen N. Elliott για τη συστηματική διερεύνηση των κοινωνικών δεξιοτήτων και συναφών συμπεριφορικών χαρακτηριστικών παιδιών και εφήβων.

Βασικό χαρακτηριστικό του SSRS είναι η πολυπληροφοριακή προσέγγιση (multi-informant assessment). Η αξιολόγηση δεν βασίζεται αποκλειστικά σε μία πηγή πληροφόρησης, αλλά αξιοποιεί διαφορετικές εκδόσεις που απευθύνονται στο παιδί, στον εκπαιδευτικό και στον γονέα. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να συγκεντρωθούν πληροφορίες για τη συμπεριφορά του παιδιού σε διαφορετικά κοινωνικά και εκπαιδευτικά περιβάλλοντα.

Η έκδοση αυτοαναφοράς επιτρέπει στο ίδιο το παιδί ή τον μαθητή να αποτυπώσει την αντίληψή του για τις κοινωνικές του δεξιότητες. Η έκδοση του εκπαιδευτικού εστιάζει στη συμπεριφορά και στην κοινωνική λειτουργικότητα μέσα στο σχολικό περιβάλλον, ενώ η έκδοση του γονέα παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη συμπεριφορά του παιδιού στο οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.

Το SSRS εξετάζει βασικές διαστάσεις των κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως η Συνεργασία (Cooperation), η Διεκδικητικότητα (Assertion) και ο Αυτοέλεγχος (Self-Control). Ανάλογα με τη μορφή του εργαλείου και τον αξιολογητή, περιλαμβάνονται επιπλέον στοιχεία που αφορούν συναφείς κοινωνικές συμπεριφορές.

Παράλληλα, το σύστημα περιλαμβάνει αξιολόγηση προβλημάτων συμπεριφοράς, ενώ η μορφή του εκπαιδευτικού περιλαμβάνει και αξιολόγηση της ακαδημαϊκής επάρκειας (Academic Competence). Η συνδυαστική αυτή προσέγγιση επιτρέπει μια ευρύτερη αποτύπωση της κοινωνικής, συμπεριφορικής και σχολικής λειτουργικότητας του παιδιού.

Στόχος

Βασικός στόχος του SSRS είναι η συστηματική αξιολόγηση των κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών και των εφήβων και η παράλληλη διερεύνηση συμπεριφορικών δυσκολιών που μπορεί να επηρεάζουν την κοινωνική και σχολική τους προσαρμογή.

Η χρήση διαφορετικών πληροφορητών επιτρέπει τη σύγκριση των αντιλήψεων του παιδιού, του γονέα και του εκπαιδευτικού. Οι πιθανές διαφορές μεταξύ των αξιολογήσεων δεν αποτελούν κατ’ ανάγκη ασυμφωνία ή σφάλμα, αλλά μπορεί να αντανακλούν το γεγονός ότι η συμπεριφορά του παιδιού διαφοροποιείται ανάλογα με το κοινωνικό πλαίσιο.

Το SSRS μπορεί επίσης να συμβάλει στον εντοπισμό κοινωνικών δεξιοτήτων που είναι περισσότερο ανεπτυγμένες και περιοχών στις οποίες ενδέχεται να απαιτείται πρόσθετη εκπαιδευτική ή ψυχοκοινωνική υποστήριξη.

Σε ερευνητικό και εφαρμοσμένο επίπεδο, τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ κοινωνικών δεξιοτήτων, συμπεριφορικής προσαρμογής και σχολικής λειτουργικότητας.

Ανάλυση

Η ανάλυση του SSRS πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες βαθμολόγησης της συγκεκριμένης έκδοσης και του αντίστοιχου πληροφορητή. Οι βαθμολογίες του παιδιού, του εκπαιδευτικού και του γονέα πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τη δομή της αντίστοιχης μορφής και δεν είναι σκόπιμο να συγχωνεύονται αυθαίρετα σε έναν ενιαίο δείκτη.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί αρχικά να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέση τιμή, τυπική απόκλιση, διάμεσο, εύρος τιμών και κατανομή των βαθμολογιών.

Ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση των αξιολογήσεων διαφορετικών πληροφορητών. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διερευνηθεί ο βαθμός συμφωνίας ή διαφοροποίησης μεταξύ της αυτοαντίληψης του παιδιού και των αξιολογήσεων των ενηλίκων που το παρατηρούν σε διαφορετικά περιβάλλοντα.

Η εσωτερική συνέπεια των επιμέρους κλιμάκων μπορεί να διερευνηθεί με δείκτες όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω. Για τη μελέτη της συμφωνίας μεταξύ διαφορετικών πληροφορητών μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατάλληλοι δείκτες συσχέτισης ή συμφωνίας, ανάλογα με τον ερευνητικό σχεδιασμό.

Αναλύσεις συσχέτισης και παλινδρόμησης μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης των κοινωνικών δεξιοτήτων με άλλες μεταβλητές, όπως η σχολική προσαρμογή, η ακαδημαϊκή λειτουργικότητα και διαφορετικά χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του SSRS περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των επιμέρους κλιμάκων και μορφών του συστήματος.

Η εσωτερική συνέπεια εξετάζει κατά πόσο τα στοιχεία που συγκροτούν κάθε διάσταση παρουσιάζουν επαρκή συνοχή. Η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της χρονικής σταθερότητας των βαθμολογιών.

Η εγκυρότητα κατασκευής αφορά τον βαθμό στον οποίο οι βαθμολογίες ανταποκρίνονται στις θεωρητικές διαστάσεις των κοινωνικών δεξιοτήτων και των προβλημάτων συμπεριφοράς. Η παραγοντική δομή μπορεί να εξεταστεί μέσω διερευνητικής ή επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης.

Η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα μπορούν να διερευνηθούν μέσω της σχέσης των βαθμολογιών με άλλα εργαλεία κοινωνικής, συμπεριφορικής και εκπαιδευτικής αξιολόγησης.

Όταν το SSRS χρησιμοποιείται σε διαφορετικό γλωσσικό ή πολιτισμικό πλαίσιο, είναι απαραίτητη η κατάλληλη μετάφραση, πολιτισμική προσαρμογή και ψυχομετρική τεκμηρίωση της αντίστοιχης έκδοσης.

Εφαρμογές

Το SSRS μπορεί να αξιοποιηθεί στην εκπαιδευτική, αναπτυξιακή και ψυχολογική έρευνα για τη διερεύνηση της κοινωνικής και συμπεριφορικής λειτουργικότητας παιδιών και εφήβων.

Η πολυπληροφοριακή δομή του προσφέρει τη δυνατότητα εξέτασης της συμπεριφοράς σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Ένας μαθητής, για παράδειγμα, μπορεί να παρουσιάζει διαφορετικό επίπεδο κοινωνικής λειτουργικότητας στο σχολείο από ό,τι στο οικογενειακό περιβάλλον, γεγονός που μπορεί να αποτυπώνεται μέσα από τις διαφορετικές μορφές του συστήματος.

Το εργαλείο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αναγνώριση δυνατών σημείων και περιοχών που απαιτούν υποστήριξη στις κοινωνικές δεξιότητες. Τα αποτελέσματα μπορούν να συμβάλουν στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών και ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ανάπτυξη της συνεργασίας, της διεκδικητικότητας, του αυτοελέγχου και άλλων κοινωνικών δεξιοτήτων.

Σε ερευνητικά πρωτόκολλα με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, το SSRS μπορεί να αξιοποιηθεί για τη διερεύνηση πιθανών μεταβολών μετά την εφαρμογή μιας παρέμβασης κοινωνικών δεξιοτήτων ή συμπεριφορικής υποστήριξης.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να πραγματοποιείται με βάση τις επίσημες οδηγίες και τα διαθέσιμα δεδομένα αναφοράς της αντίστοιχης μορφής. Οι βαθμολογίες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μεμονωμένα για την εξαγωγή κλινικής διάγνωσης ή για τον χαρακτηρισμό της συνολικής λειτουργικότητας ενός παιδιού.

Βιβλιογραφία

Elliott, S. N., Malecki, C. K., & Demaray, M. K. (2001). New directions in social skills assessment and intervention for elementary and middle school students. Exceptionality, 9(1–2), 19–32.

Gresham, F. M., & Elliott, S. N. (1990). Social Skills Rating System. American Guidance Service.

Merrell, K. W., & Gimpel, G. A. (1998). Social skills of children and adolescents: Conceptualization, assessment, treatment. Psychology Press.