Λίστα αξιολόγησης διαπροσωπικής υποστήριξης ‎- Γενικός πληθυσμός [ISEL-GP-40]

Περιγραφή

Η Λίστα Αξιολόγησης Διαπροσωπικής Υποστήριξης – Γενικός Πληθυσμός (Interpersonal Support Evaluation List – General Population, ISEL-GP) αποτελεί ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο ψυχομετρικό εργαλείο για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης που λαμβάνει το άτομο από το κοινωνικό του περιβάλλον. Η κλίμακα αναπτύχθηκε από τους Cohen και συνεργάτες και βασίζεται στην παραδοχή ότι η κοινωνική υποστήριξη λειτουργεί ως σημαντικός προστατευτικός παράγοντας απέναντι στο στρες, ενισχύοντας την ψυχική ανθεκτικότητα, την προσαρμογή και τη συνολική ευημερία.

Η έκδοση για τον γενικό πληθυσμό χρησιμοποιείται σε κλινικές και επιδημιολογικές μελέτες, καθώς και στην ψυχολογική και κοινωνική έρευνα, για την εκτίμηση του βαθμού στον οποίο τα άτομα αισθάνονται ότι διαθέτουν επαρκείς πηγές συναισθηματικής, κοινωνικής και πρακτικής υποστήριξης.

Η κλίμακα αξιολογεί τέσσερις βασικές διαστάσεις της κοινωνικής υποστήριξης: Υποστήριξη Εκτίμησης (Appraisal Support), Υποστήριξη Κοινωνικής Ενσωμάτωσης (Belonging Support), Πρακτική Υποστήριξη (Tangible Support) και Υποστήριξη Αυτοεκτίμησης (Self-esteem Support), παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της ποιότητας και της διαθεσιμότητας του κοινωνικού δικτύου του ατόμου.

Στόχος

Βασικός στόχος της ISEL-GP είναι η αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης και η διερεύνηση του ρόλου της στη διατήρηση της ψυχικής και σωματικής υγείας. Η κλίμακα συμβάλλει στον εντοπισμό ατόμων που ενδέχεται να εμφανίζουν περιορισμένα επίπεδα κοινωνικής υποστήριξης και αυξημένη ευαλωτότητα απέναντι στις επιπτώσεις του στρες.

Παράλληλα, χρησιμοποιείται για τη μελέτη της σχέσης της κοινωνικής υποστήριξης με την κατάθλιψη, το άγχος, την ψυχολογική ανθεκτικότητα, την ποιότητα ζωής, τη διαχείριση χρόνιων νοσημάτων και την αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της ISEL-GP περιλαμβάνει τον υπολογισμό των επιμέρους βαθμολογιών για καθεμία από τις τέσσερις διαστάσεις της κοινωνικής υποστήριξης, καθώς και της συνολικής βαθμολογίας του εργαλείου. Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη αντιλαμβανόμενη κοινωνική υποστήριξη και ισχυρότερο κοινωνικό δίκτυο, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν περιορισμένη διαθεσιμότητα υποστηρικτικών πόρων.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, υπολογισμό μέσων όρων και τυπικών αποκλίσεων, έλεγχο εσωτερικής συνέπειας μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση, καθώς και αναλύσεις συσχέτισης με δείκτες ψυχικής υγείας, άγχους, κατάθλιψης, ποιότητας ζωής, ψυχολογικής ανθεκτικότητας και σωματικής υγείας. Επιπλέον, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα της ISEL-GP έχει επιβεβαιωθεί μέσω πολυάριθμων διεθνών μελετών που υποστηρίζουν τη θεωρητική δομή των τεσσάρων διαστάσεων της κοινωνικής υποστήριξης. Η δομική εγκυρότητα διερευνάται μέσω παραγοντικών αναλύσεων, ενώ η συγκλίνουσα εγκυρότητα τεκμηριώνεται από τις σημαντικές συσχετίσεις της κλίμακας με άλλες μετρήσεις κοινωνικής υποστήριξης, ψυχολογικής ευημερίας και ποιότητας ζωής.

Η εκτεταμένη χρήση του εργαλείου σε διαφορετικούς πληθυσμούς και πολιτισμικά περιβάλλοντα υποστηρίζει την καταλληλότητά του τόσο για ερευνητικές όσο και για κλινικές εφαρμογές.

Αξιοπιστία

Η ISEL-GP παρουσιάζει υψηλή αξιοπιστία στις διεθνείς μελέτες επικύρωσης, με πολύ καλή εσωτερική συνέπεια τόσο για τη συνολική κλίμακα όσο και για τις επιμέρους υποκλίμακες. Η αξιοπιστία εξετάζεται συνήθως μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, ενώ η σταθερότητα των αποτελεσμάτων αξιολογείται μέσω της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability).

Ωστόσο, στο διαθέσιμο υλικό δεν αναφέρονται συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές αξιοπιστίας, όπως συντελεστές Cronbach’s α ή δείκτες test–retest. Συνεπώς, δεν είναι δυνατή η παράθεση συγκεκριμένων ψυχομετρικών τιμών αποκλειστικά βάσει των διαθέσιμων στοιχείων.

Βαθμονόμηση

Οι συμμετέχοντες απαντούν στις δηλώσεις της κλίμακας χρησιμοποιώντας κλίμακα Likert, από «Έντονα διαφωνώ» έως «Έντονα συμφωνώ». Οι επιμέρους βαθμολογίες υπολογίζονται για καθεμία από τις τέσσερις διαστάσεις της κοινωνικής υποστήριξης και αθροίζονται ώστε να προκύψει η συνολική βαθμολογία. Οι μέσες βαθμολογίες μπορούν να συγκριθούν με πληθυσμιακές νόρμες, επιτρέποντας την εκτίμηση της θέσης του ατόμου σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.

Υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη αντιλαμβανόμενη κοινωνική υποστήριξη, ισχυρότερο κοινωνικό δίκτυο και υψηλότερη διαθεσιμότητα συναισθηματικών, κοινωνικών και πρακτικών πόρων, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν περιορισμένη κοινωνική υποστήριξη και αυξημένη πιθανότητα κοινωνικής απομόνωσης.

Βιβλιογραφία

Cohen, S., & Hoberman, H. M. (1983). Positive Events and Social Supports as Buffers of Life Change Stress. Journal of Applied Social Psychology, 13(2), 99–125.

Cohen, S., Mermelstein, R., Kamarck, T., & Hoberman, H. M. (1985). Measuring the Functional Components of Social Support. In I. G. Sarason & B. R. Sarason (Eds.), Social Support: Theory, Research and Applications (pp. 73–94). Springer.

Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, Social Support, and the Buffering Hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357.

Cohen, S., & Syme, S. L. (1985). Social Support and Health. Academic Press.