Κλίμακα Τακτικών Συγκρούσεων (CTS-78)

Περιγραφή

Η Conflict Tactics Scale (CTS-78) αποτελεί ένα από τα πλέον γνωστά και ευρέως χρησιμοποιούμενα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια διαπροσωπικών συγκρούσεων, κυρίως στις στενές συντροφικές και οικογενειακές σχέσεις. Αναπτύχθηκε από τον Murray A. Straus με σκοπό να μετρήσει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αντιμετωπίζουν τις συγκρούσεις, εξετάζοντας τόσο τις ειρηνικές στρατηγικές επίλυσης όσο και τις λεκτικές ή σωματικές μορφές επιθετικότητας.

Η κλίμακα περιλαμβάνει 78 ερωτήματα που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών, όπως λεκτικές επιθέσεις, σωματική βία, στρατηγικές αποφυγής, καθώς και τρόπους διαχείρισης και επίλυσης συγκρούσεων. Η CTS-78 χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία, την κοινωνιολογία, την εγκληματολογία, τη δημόσια υγεία και την οικογενειακή θεραπεία για τη μελέτη της ενδοοικογενειακής βίας και της δυναμικής των διαπροσωπικών σχέσεων.

Η χρήση του εργαλείου επιτρέπει την αντικειμενική αποτύπωση της συχνότητας και της σοβαρότητας των συγκρουσιακών συμπεριφορών, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό παρεμβάσεων πρόληψης και υποστήριξης ατόμων και οικογενειών.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Η CTS-78 βασίζεται στη θεωρία ότι οι διαπροσωπικές συγκρούσεις αποτελούν φυσικό στοιχείο των ανθρώπινων σχέσεων, ωστόσο οι στρατηγικές που χρησιμοποιούνται για την επίλυσή τους διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ατόμων. Ορισμένες μορφές διαχείρισης χαρακτηρίζονται από εποικοδομητική επικοινωνία και συνεργασία, ενώ άλλες περιλαμβάνουν ψυχολογική πίεση, λεκτική επιθετικότητα ή σωματική βία.

Η θεωρητική προσέγγιση του Straus αντιμετωπίζει τη βία ως μία πιθανή στρατηγική διαχείρισης συγκρούσεων και όχι αποκλειστικά ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας. Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση επικεντρώνεται στη συχνότητα εμφάνισης συγκεκριμένων συμπεριφορών και όχι στην ηθική αξιολόγησή τους. Η προσέγγιση αυτή επέτρεψε τη συστηματική μελέτη της ενδοοικογενειακής βίας και συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη της σχετικής ερευνητικής βιβλιογραφίας.

Σήμερα, η CTS αποτελεί σημείο αναφοράς στις έρευνες που εξετάζουν τη βία μεταξύ συντρόφων, τη γονική επιθετικότητα, τις στρατηγικές επίλυσης συγκρούσεων και τους παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την οικογενειακή δυσλειτουργία.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η CTS-78 αποτελείται από 78 δηλώσεις, οι οποίες εξετάζουν διαφορετικές μορφές συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια συγκρούσεων. Οι ερωτήσεις καλύπτουν λεκτικές επιθέσεις, σωματική επιθετικότητα, απειλές, στρατηγικές αποφυγής, διαπραγμάτευση και άλλες μορφές αντιμετώπισης των διαφωνιών.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν πόσο συχνά εμφανίζεται κάθε συμπεριφορά χρησιμοποιώντας κλίμακα Likert που αποτυπώνει τη συχνότητα εμφάνισης, με κατηγορίες όπως «ποτέ», «μερικές φορές», «συχνά» και «πολύ συχνά». Η δομή αυτή επιτρέπει την εκτίμηση τόσο της συχνότητας όσο και της σοβαρότητας των συγκρουσιακών συμπεριφορών.

Η πολυδιάστατη φύση της κλίμακας επιτρέπει την ανάλυση διαφορετικών μορφών σύγκρουσης και την κατανόηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούνται στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της CTS-78 περιλαμβάνει την αξιολόγηση της συχνότητας και της σοβαρότητας των λεκτικών και σωματικών επιθέσεων, καθώς και των στρατηγικών διαχείρισης συγκρούσεων που χρησιμοποιούν οι συμμετέχοντες. Τα δεδομένα μπορούν να αναλυθούν τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά, επιτρέποντας τη διερεύνηση της δυναμικής των σχέσεων και των παραγόντων που σχετίζονται με τη βία ή την αποτελεσματική επίλυση συγκρούσεων.

Στην ερευνητική πρακτική, οι βαθμολογίες χρησιμοποιούνται για τη μελέτη της σχέσης των συγκρουσιακών συμπεριφορών με μεταβλητές όπως η ψυχική υγεία, η οικογενειακή λειτουργικότητα, η ποιότητα της σχέσης, η κατάχρηση ουσιών, το άγχος, η προσωπικότητα και η κοινωνική υποστήριξη. Παράλληλα, αξιοποιούνται για την αξιολόγηση προγραμμάτων πρόληψης της ενδοοικογενειακής βίας και θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η Conflict Tactics Scale αποτελεί ένα από τα περισσότερο μελετημένα εργαλεία αξιολόγησης της διαπροσωπικής βίας και διαθέτει εκτενή διεθνή ψυχομετρική τεκμηρίωση. Η αξιοπιστία της αξιολογείται συνήθως μέσω του συντελεστή Cronbach‘s α, ενώ σε νεότερες μελέτες χρησιμοποιείται και ο δείκτης McDonald‘s ω, ο οποίος παρέχει συμπληρωματική εκτίμηση της εσωτερικής συνοχής.

Η εγκυρότητα κατασκευής έχει επιβεβαιωθεί μέσω Διερευνητικής και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory και Confirmatory Factor Analysis – EFA και CFA), ενώ η συγκλίνουσα εγκυρότητα υποστηρίζεται από τις σημαντικές συσχετίσεις της CTS με άλλα εργαλεία αξιολόγησης της επιθετικότητας, της οικογενειακής λειτουργικότητας και της ποιότητας των διαπροσωπικών σχέσεων.

Επιπλέον, έχουν πραγματοποιηθεί πολυάριθμες διαπολιτισμικές μελέτες που εξετάζουν την ισοδυναμία μέτρησης (measurement invariance) μεταξύ διαφορετικών φύλων, ηλικιακών ομάδων και πολιτισμικών πλαισίων, επιτρέποντας την αξιόπιστη χρήση της κλίμακας σε διεθνείς ερευνητικές εφαρμογές.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται με βάση τη συχνότητα εμφάνισης κάθε συμπεριφοράς. Οι επιμέρους βαθμολογίες υπολογίζονται για κάθε διάσταση της κλίμακας και μπορούν να συνδυαστούν για τη δημιουργία συνολικών δεικτών λεκτικής επιθετικότητας, σωματικής βίας και στρατηγικών επίλυσης συγκρούσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες στις αντίστοιχες υποκλίμακες υποδηλώνουν συχνότερη χρήση των συγκεκριμένων μορφών συμπεριφοράς.

Η στατιστική επεξεργασία περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, αξιολόγηση της αξιοπιστίας μέσω των Cronbach‘s α και McDonald‘s ω, αναλύσεις συσχέτισης Pearson ή Spearman, συγκρίσεις ομάδων με Student‘s t-test, ANOVA, MANOVA ή μη παραμετρικούς ελέγχους, καθώς και μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης και Structural Equation Modeling (SEM) για τη διερεύνηση σύνθετων σχέσεων μεταξύ των συγκρουσιακών συμπεριφορών και άλλων ψυχοκοινωνικών παραγόντων.

Εφαρμογές στην κλινική πράξη και στην έρευνα

Η CTS-78 χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, την οικογενειακή θεραπεία, την κοινωνική εργασία, την εγκληματολογία, τη δημόσια υγεία και τις κοινωνικές επιστήμες. Αποτελεί βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση της ενδοοικογενειακής βίας, της βίας μεταξύ συντρόφων, της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων και της λειτουργικότητας των οικογενειακών σχέσεων.

Παράλληλα, αξιοποιείται σε επιδημιολογικές μελέτες, ερευνητικά προγράμματα πρόληψης της βίας, αξιολογήσεις κοινωνικών υπηρεσιών και διεθνείς συγκριτικές έρευνες που εξετάζουν τους παράγοντες κινδύνου και προστασίας στις διαπροσωπικές σχέσεις. Η δυνατότητα ποσοτικής αποτύπωσης διαφορετικών μορφών συγκρουσιακής συμπεριφοράς καθιστά την CTS-78 ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία στον τομέα της έρευνας της οικογενειακής και συντροφικής βίας.

Βιβλιογραφία

Straus, M. A. (1979). Measuring intrafamily conflict and violence: The Conflict Tactics Scale. Journal of Marriage and the Family, 41(1), 75–88.

Straus, M. A., & Gelles, R. J. (1990). Physical Violence in American Families: Risk Factors and Adaptations to Violence in 8,145 Families. Transaction Publishers.

Straus, M. A. (2004). Prevalence, severity, and incidence of partner violence reported by men and women in the National Family Violence Resurvey. Violence Against Women, 10(6), 583–602.

Tjaden, P., & Thoennes, N. (2000). Full Report of the Prevalence, Incidence, and Consequences of Intimate Partner Violence: Findings from the National Violence Against Women Survey. National Institute of Justice & Centers for Disease Control and Prevention.

Gelles, R. J. (1997). Intimate Violence in Families (3rd ed.). Sage Publications.