Περιγραφή

Η Webb Efficacy Scale [WES-7] είναι ένα σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης αποτελεσματικότητας, δηλαδή του βαθμού στον οποίο ένα άτομο θεωρεί ότι μπορεί να ανταποκριθεί με επιτυχία στις απαιτήσεις του ρόλου του και να επιτύχει επιθυμητά αποτελέσματα.

Η έννοια της αποτελεσματικότητας συνδέεται στενά με τις πεποιθήσεις που διαμορφώνει το άτομο σχετικά με τις ικανότητές του, την επίδραση των ενεργειών του και τη δυνατότητα αντιμετώπισης απαιτητικών καταστάσεων. Στο εκπαιδευτικό πλαίσιο, η κλίμακα έχει χρησιμοποιηθεί ιδιαίτερα για τη διερεύνηση της αντιλαμβανόμενης αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών, δηλαδή της πεποίθησής τους ότι μπορούν να επηρεάσουν θετικά τη μάθηση και την πρόοδο των μαθητών τους.

Στόχος

Βασικός στόχος της WES-7 είναι η ποσοτική αποτύπωση του βαθμού αντιλαμβανόμενης αποτελεσματικότητας του ατόμου.

Η χρήση της επιτρέπει τη διερεύνηση του κατά πόσο οι συμμετέχοντες αισθάνονται ικανοί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες, να διαχειρίζονται τις απαιτήσεις του επαγγελματικού ή εκπαιδευτικού τους περιβάλλοντος και να επηρεάζουν θετικά τα αποτελέσματα των ενεργειών τους.

Στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής έρευνας, η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ της αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών και μεταβλητών όπως η επαγγελματική ικανοποίηση, η επαγγελματική εξουθένωση, το εργασιακό άγχος, η δέσμευση στο επάγγελμα και η αντιλαμβανόμενη ποιότητα της διδασκαλίας.

Δομή της Κλίμακας

Η WES-7 περιλαμβάνει 7 ερωτήματα ή δηλώσεις, μέσω των οποίων αξιολογούνται οι πεποιθήσεις του συμμετέχοντα σχετικά με την προσωπική του αποτελεσματικότητα.

Οι δηλώσεις εστιάζουν στην εμπιστοσύνη του ατόμου στις δυνατότητές του, στην ικανότητά του να αντιμετωπίζει απαιτητικές καταστάσεις και στην αντίληψη ότι οι ενέργειές του μπορούν να οδηγήσουν σε θετικά αποτελέσματα.

Η σύντομη μορφή της κλίμακας διευκολύνει την ενσωμάτωσή της σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα και τη συνδυασμένη χρήση της με άλλες ψυχομετρικές κλίμακες.

Βαθμονόμηση

Οι συμμετέχοντες απαντούν στις επιμέρους δηλώσεις μέσω κλίμακας τύπου Likert. Η ακριβής μορφή και το εύρος των επιλογών απάντησης μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με την έκδοση ή την ερευνητική προσαρμογή της κλίμακας.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα ή τον μέσο όρο των επιμέρους απαντήσεων, αφού προηγουμένως ληφθεί υπόψη η κατεύθυνση βαθμολόγησης κάθε ερωτήματος.

Κατά κανόνα, υψηλότερες βαθμολογίες αντιστοιχούν σε υψηλότερα επίπεδα αντιλαμβανόμενης αποτελεσματικότητας, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μικρότερη εμπιστοσύνη του ατόμου στην ικανότητά του να επηρεάζει αποτελεσματικά τις καταστάσεις που αντιμετωπίζει.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Κατά την εφαρμογή της WES-7, η αξιοπιστία της κλίμακας μπορεί να εξεταστεί μέσω δεικτών εσωτερικής συνοχής, όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να διερευνηθεί με παραγοντική ανάλυση και μέσω της εξέτασης των συσχετίσεων της βαθμολογίας με συναφείς ψυχολογικές ή επαγγελματικές μεταβλητές.

Σε περίπτωση χρήσης μεταφρασμένης ή πολιτισμικά προσαρμοσμένης έκδοσης, συνιστάται να πραγματοποιείται εκ νέου έλεγχος της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας στο συγκεκριμένο δείγμα.

Εφαρμογές

Η Webb Efficacy Scale μπορεί να αξιοποιηθεί κυρίως σε μελέτες εκπαιδευτικής ψυχολογίας, οργανωσιακής συμπεριφοράς και επαγγελματικής ανάπτυξης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εφαρμογή της σε εκπαιδευτικούς, καθώς η αντιλαμβανόμενη αποτελεσματικότητα μπορεί να συνδέεται με τον τρόπο διαχείρισης της τάξης, την αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών, την επιμονή σε απαιτητικές διδακτικές καταστάσεις και τη γενικότερη επαγγελματική στάση.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση παρεμβάσεων, επιμορφωτικών προγραμμάτων και δράσεων επαγγελματικής ανάπτυξης που στοχεύουν στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της αποτελεσματικότητας των συμμετεχόντων.

Στατιστική Ανάλυση

Η συνολική βαθμολογία της WES-7 μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ποσοτική μεταβλητή σε περιγραφικές και επαγωγικές στατιστικές αναλύσεις.

Μπορούν να υπολογιστούν ο μέσος όρος, η τυπική απόκλιση και το εύρος των βαθμολογιών, ενώ είναι δυνατό να εξεταστούν διαφορές ως προς δημογραφικά ή επαγγελματικά χαρακτηριστικά, όπως η ηλικία, το φύλο, η εργασιακή εμπειρία, το επίπεδο εκπαίδευσης και η επαγγελματική θέση.

Επιπλέον, η βαθμολογία μπορεί να συσχετιστεί με μεταβλητές όπως η επαγγελματική εξουθένωση, το εργασιακό άγχος, η επαγγελματική ικανοποίηση και η εργασιακή δέσμευση, καθώς και να ενταχθεί σε μοντέλα παλινδρόμησης για τη διερεύνηση παραγόντων που σχετίζονται με την αντιλαμβανόμενη αποτελεσματικότητα.

Βιβλιογραφία

Ashton, P. T., Olejnik, S., Crocker, L., & McAuliffe, M. (1982). Measurement problems in the study of teachers’ sense of efficacy. Paper presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association, New York.