Ερωτηματολόγιο Εργασιακών Αξιών [WVS-56]

Περιγραφή

Το Work Value Survey (WVS) αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης των αξιών που καθοδηγούν τις στάσεις, τις προτεραιότητες και τις αποφάσεις των ατόμων στο εργασιακό περιβάλλον. Βασίζεται στη θεωρία των ανθρώπινων αξιών του Shalom H. Schwartz, σύμφωνα με την οποία οι αξίες λειτουργούν ως γενικές αρχές που επηρεάζουν την επιλογή στόχων και την αξιολόγηση καταστάσεων και συμπεριφορών.

Στο εργασιακό πλαίσιο, οι αξίες εκφράζουν όσα θεωρεί σημαντικά ένα άτομο στην επαγγελματική του ζωή, όπως η αυτονομία, η σταθερότητα, η επιτυχία, η κοινωνική προσφορά, οι καλές διαπροσωπικές σχέσεις και οι ευκαιρίες εξέλιξης. Η αξιολόγησή τους συμβάλλει στην κατανόηση των επαγγελματικών επιλογών, των κινήτρων, της εργασιακής ικανοποίησης και της προσαρμογής στο οργανωσιακό περιβάλλον.

Το WVS δεν πρέπει να συγχέεται με το διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα World Values Survey, το οποίο χρησιμοποιεί επίσης τη συντομογραφία WVS.

Ανάλυση της Κλίμακας

Η θεωρητική προσέγγιση του Schwartz διακρίνει δέκα βασικές κατηγορίες αξιών:

• Αυτοκατεύθυνση
• Διέγερση
• Ηδονισμός
• Επίτευξη
• Δύναμη
• Ασφάλεια
• Συμμόρφωση
• Παράδοση
• Καλοσύνη
• Οικουμενικότητα

Οι αξίες αυτές οργανώνονται σε ένα κυκλικό σύστημα, στο οποίο οι γειτονικές αξίες εκφράζουν συμβατούς στόχους, ενώ οι αξίες που βρίσκονται σε αντίθετες θέσεις αντιπροσωπεύουν ανταγωνιστικές προτεραιότητες. Για παράδειγμα, η αυτοκατεύθυνση και η διέγερση συνδέονται με την ετοιμότητα για αλλαγή, ενώ η ασφάλεια, η συμμόρφωση και η παράδοση σχετίζονται περισσότερο με τη σταθερότητα και τη διατήρηση της υπάρχουσας τάξης.

Στην εργασιακή έρευνα οι επιμέρους αξίες μπορούν επίσης να ομαδοποιηθούν σε τέσσερις ευρύτερους τύπους:

• Εσωτερικές αξίες, όπως η αυτονομία, η δημιουργικότητα, το ενδιαφέρον και η ποικιλία της εργασίας.
• Εξωτερικές αξίες, όπως οι οικονομικές απολαβές, η σταθερότητα, η εργασιακή ασφάλεια και οι συνθήκες απασχόλησης.
• Κοινωνικές αξίες, όπως η συνεργασία, η προσφορά στην κοινωνία και οι θετικές σχέσεις με τους συναδέλφους.
• Αξίες κύρους, όπως η αναγνώριση, η επιρροή, η εξουσία και η επαγγελματική καταξίωση.

Στόχος

Στόχος του Work Value Survey είναι η καταγραφή της σχετικής σημασίας που αποδίδει το άτομο σε διαφορετικούς επαγγελματικούς στόχους και χαρακτηριστικά της εργασίας. Το εργαλείο επιτρέπει τη δημιουργία ενός προφίλ εργασιακών αξιών, μέσω του οποίου μπορούν να διερευνηθούν οι παράγοντες που κινητοποιούν τον εργαζόμενο και επηρεάζουν τις επαγγελματικές του αποφάσεις.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της σχέσης των εργασιακών αξιών με:

• την επιλογή επαγγέλματος,
• την εργασιακή ικανοποίηση,
• την οργανωσιακή δέσμευση,
• την πρόθεση αποχώρησης,
• την επαγγελματική παρακίνηση,
• την απόδοση και τη συμπεριφορά στην εργασία,
• την αντιλαμβανόμενη συμβατότητα ατόμου και οργανισμού.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση εξαρτάται από την έκδοση ή την προσαρμογή του εργαλείου που χρησιμοποιείται. Στην ευρύτερη Schwartz Value Survey οι συμμετέχοντες αξιολογούν τη σημασία κάθε αξίας ως καθοδηγητικής αρχής στη ζωή τους σε κλίμακα από −1 έως 7. Το −1 δηλώνει ότι η αξία αντιτίθεται στις αρχές του ατόμου, το 0 ότι δεν είναι σημαντική και το 7 ότι είναι εξαιρετικά σημαντική.

Σε ορισμένες εργασιακές προσαρμογές χρησιμοποιούνται πενταβάθμιες κλίμακες από 1 («καθόλου σημαντικό») έως 5 («πολύ σημαντικό»). Επομένως, πριν από την ανάλυση πρέπει να προσδιορίζονται η ακριβής έκδοση, ο αριθμός των στοιχείων και οι επίσημες οδηγίες βαθμολόγησης.

Οι βαθμολογίες των στοιχείων που ανήκουν στην ίδια κατηγορία μπορούν να αθροίζονται ή να υπολογίζονται ως μέσος όρος. Υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει μεγαλύτερη προτεραιότητα της αντίστοιχης αξίας. Η ερμηνεία πρέπει να βασίζεται κυρίως στη σχετική θέση κάθε αξίας στο συνολικό προφίλ και όχι αποκλειστικά στην απόλυτη βαθμολογία.

Στατιστική Ανάλυση

Η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει τον υπολογισμό περιγραφικών μέτρων, όπως μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις και κατανομές συχνοτήτων. Η εσωτερική συνέπεια των επιμέρους διαστάσεων μπορεί να εξεταστεί με τον συντελεστή Cronbach’s alpha ή, κατά προτίμηση, με τον συντελεστή McDonald’s omega.

Η διερεύνηση της παραγοντικής δομής μπορεί να πραγματοποιηθεί με διερευνητική ή επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση. Για συγκρίσεις μεταξύ δημογραφικών ή επαγγελματικών ομάδων μπορούν να χρησιμοποιηθούν το t-test, η ανάλυση διακύμανσης ή τα αντίστοιχα μη παραμετρικά κριτήρια. Οι σχέσεις με την εργασιακή ικανοποίηση, την οργανωσιακή δέσμευση ή άλλες μεταβλητές μπορούν να εξεταστούν με συσχετίσεις και μοντέλα παλινδρόμησης.

Σε διαπολιτισμικές μελέτες απαιτείται έλεγχος της μετρητικής ισοδυναμίας πριν από τη σύγκριση των βαθμολογιών διαφορετικών χωρών ή πολιτισμικών ομάδων.

Εφαρμογές

Το Work Value Survey μπορεί να αξιοποιηθεί στην οργανωσιακή ψυχολογία, στη συμβουλευτική σταδιοδρομίας, στη διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού και στην εκπαιδευτική έρευνα. Παρέχει χρήσιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό συστημάτων κινήτρων, την επαγγελματική καθοδήγηση, τη διαμόρφωση θέσεων εργασίας και την κατανόηση των διαφορών μεταξύ εργαζομένων ή γενεών.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως το μοναδικό κριτήριο επιλογής ή αξιολόγησης προσωπικού. Οι εργασιακές αξίες επηρεάζονται από το πολιτισμικό περιβάλλον, το επαγγελματικό στάδιο, τις οικονομικές συνθήκες και τις προσωπικές εμπειρίες.

Βιβλιογραφία

Ros, M., Schwartz, S. H., & Surkiss, S. (1999). Basic individual values, work values, and the meaning of work. Applied Psychology: An International Review, 48(1), 49–71.

Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. Advances in Experimental Social Psychology, 25, 1–65.

Schwartz, S. H. (1994). Are there universal aspects in the structure and contents of human values? Journal of Social Issues, 50(4), 19–45.

Schwartz, S. H. (1999). A theory of cultural values and some implications for work. Applied Psychology: An International Review, 48(1), 23–47.