Κλίμακα Αξιολόγησης της Θέσης Ελέγχου [LCS-23]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Αξιολόγησης της Θέσης Ελέγχου (Locus of Control Scale – LCS-23) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που βασίζεται στη θεωρία της εστίασης ελέγχου του Julian B. Rotter και προσαρμόστηκε για τον ελληνικό πληθυσμό από τον Μ. Φακίνο. Η κλίμακα έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των γενικευμένων πεποιθήσεων των ατόμων σχετικά με τον βαθμό στον οποίο θεωρούν ότι τα γεγονότα της ζωής τους εξαρτώνται από τις προσωπικές τους ενέργειες ή από εξωτερικούς παράγοντες, όπως η τύχη, η σύμπτωση ή η επιρροή άλλων ανθρώπων.

Το εργαλείο αποτελείται από 23 ζεύγη προτάσεων, στις οποίες κάθε ζεύγος περιλαμβάνει μία δήλωση που αντιπροσωπεύει την εσωτερική θέση ελέγχου και μία δήλωση που εκφράζει την εξωτερική θέση ελέγχου. Η σειρά των θεμάτων είναι τυχαία, ώστε να περιορίζεται η πιθανότητα συστηματικών αποκρίσεων και να ενισχύεται η εγκυρότητα των αποτελεσμάτων. Η ελληνική προσαρμογή διαφοροποιείται από το αρχικό εργαλείο ως προς τον τρόπο απόκρισης, χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα τύπου Likert αντί της αναγκαστικής επιλογής, επιτρέποντας την αποτύπωση του βαθμού συμφωνίας του εξεταζομένου με κάθε πρόταση.

Στόχος

Βασικός στόχος της LCS-23 είναι η αξιολόγηση της γενικής εστίασης ελέγχου του ατόμου, δηλαδή της τάσης του να αποδίδει τα αποτελέσματα της συμπεριφοράς του είτε σε προσωπικούς παράγοντες, όπως η προσπάθεια, οι ικανότητες και οι αποφάσεις του, είτε σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως η τύχη, οι συγκυρίες ή η δράση άλλων ανθρώπων. Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία της προσωπικότητας, στην εκπαιδευτική και κοινωνική ψυχολογία, καθώς και στην έρευνα της ψυχικής υγείας, συμβάλλοντας στη διερεύνηση της σχέσης της εστίασης ελέγχου με την αυτοαποτελεσματικότητα, την ακαδημαϊκή και επαγγελματική επίδοση, την ψυχολογική ανθεκτικότητα και τη συμπεριφορά υγείας.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ελληνική προσαρμογή της κλίμακας πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 350 φοιτητών, ηλικίας 18 έως 23 ετών, με μέση ηλικία τα 21,3 έτη. Οι συμμετέχοντες απαντούν στις προτάσεις χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert, η οποία επιτρέπει την αποτύπωση της έντασης της συμφωνίας ή της διαφωνίας με κάθε δήλωση.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά, υπολογισμό μέσων όρων και τυπικών αποκλίσεων, έλεγχο της εσωτερικής συνέπειας μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA και CFA), αναλύσεις συσχέτισης (Pearson ή Spearman), συγκρίσεις μεταξύ ομάδων (Student’s t-test, ANOVA ή μη παραμετρικές δοκιμασίες), καθώς και μοντέλα γραμμικής ή λογιστικής παλινδρόμησης για τη διερεύνηση της σχέσης της θέσης ελέγχου με ψυχολογικές, εκπαιδευτικές και κοινωνικές μεταβλητές.

Ψυχομετρικές Ιδιότητες

Η LCS-23 βασίζεται στη θεωρία της εστίασης ελέγχου του Rotter και έχει προσαρμοστεί για χρήση στον ελληνικό πληθυσμό. Η αξιολόγηση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών της περιλαμβάνει τον έλεγχο της εσωτερικής συνέπειας, της δομικής εγκυρότητας και της εγκυρότητας κατασκευής, μέσω συσχέτισης με συναφή ψυχολογικά κατασκευάσματα.

Ωστόσο, στο διαθέσιμο υλικό δεν παρατίθενται συγκεκριμένοι αριθμητικοί δείκτες αξιοπιστίας ή εγκυρότητας, όπως τιμές Cronbach’s α, συντελεστές επαναληπτικής αξιοπιστίας ή δείκτες επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης. Επομένως, δεν είναι επιστημονικά ορθό να παρουσιαστούν συγκεκριμένες ψυχομετρικές τιμές χωρίς τεκμηρίωση από τις αντίστοιχες μελέτες επικύρωσης.

Βαθμονόμηση

Η βαθμολόγηση της LCS-23 πραγματοποιείται μέσω πενταβάθμιας κλίμακας τύπου Likert, όπου οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους με κάθε πρόταση χρησιμοποιώντας βαθμολογία από 1 έως 5 (1 = Συμφωνώ απόλυτα, 5 = Διαφωνώ εντελώς). Οι επιμέρους απαντήσεις κωδικοποιούνται κατάλληλα και συνδυάζονται για την εξαγωγή της συνολικής βαθμολογίας, η οποία αντανακλά τον βαθμό εσωτερικής ή εξωτερικής θέσης ελέγχου του εξεταζομένου. Υψηλότερες ή χαμηλότερες βαθμολογίες ερμηνεύονται σύμφωνα με το σύστημα βαθμολόγησης της ελληνικής προσαρμογής και χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της γενικής αντίληψης του προσωπικού ελέγχου.

Βιβλιογραφία

Fakinos, M. (1979). Cultural mobility and internal-external locus of control. Master’s Abstracts, 17, 278.

Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs: General and Applied, 80(1), 1–28.

Lefcourt, H. M. (1982). Locus of Control: Current Trends in Theory and Research (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.