Δοκιμασία Σημασιολογικής Κατηγοριοποίησης [SCT-25]

Σκοπός Ερωτηματολογίου (Κλίμακας)

Η Δοκιμασία Σημασιολογικής Κατηγοριοποίησης (SCT) αναπτύχθηκε από τους Rosch και Mervis (1975) και αξιολογεί την οργάνωση της σημασιολογικής μνήμης, την ικανότητα εννοιολογικής κατηγοριοποίησης βάσει κοινών χαρακτηριστικών και την αναγνώριση τυπικών και άτυπων μελών κατηγοριών. Ο πληθυσμός στόχος περιλαμβάνει ασθενείς με διαταραχές σημασιολογικής μνήμης (όπως σημασιολογική άνοια ή αφασία), άτομα με γενικότερες γνωστικές διαταραχές, καθώς και ερευνητές που μελετούν την εννοιολογική οργάνωση.

Ανάλυση Ερωτηματολογίου (Κλίμακας)

Η δοκιμασία βασίζεται στη θεωρία των πρωτοτύπων της Rosch (1975). Περιλαμβάνει λέξεις ή εικόνες από διαφορετικές σημασιολογικές κατηγορίες, όπως φρούτα, εργαλεία και ζώα, που περιλαμβάνουν τόσο τυπικά όσο και άτυπα παραδείγματα. Η διαχείριση περιλαμβάνει διαδικασία κατά την οποία οι εξεταζόμενοι καλούνται να ταξινομήσουν αντικείμενα σε κατηγορίες. Οι εργασίες μπορεί να περιλαμβάνουν ελεύθερη ταξινόμηση, αξιολόγηση τυπικότητας ή επαλήθευση κατηγοριών.

Βαθμολόγηση

Η κύρια μέτρηση είναι το ποσοστό σωστών κατηγοριοποιήσεων. Πρόσθετες μετρήσεις περιλαμβάνουν το χρόνο αντίδρασης, τις βαθμολογίες τυπικότητας και τους βαθμούς πρωτοτυπίας. Η ερμηνεία βασίζεται στην ακρίβεια των απαντήσεων. Φυσιολογική απόδοση θεωρείται ποσοστό μεγαλύτερο του 85%, με παραμέτρους ηλικίας και εκπαίδευσης. Ελλείμματα εντοπίζονται σε επιδόσεις κάτω του 70%, παρουσία υπερβολικά άτυπων κατηγοριοποιήσεων και επιβραδυμένη ταχύτητα επεξεργασίας.

Στατιστική Ανάλυση

Ο μέσος χρόνος ολοκλήρωσης της δοκιμασίας κυμαίνεται μεταξύ 20 και 30 λεπτών. Η αξιοπιστία επανάληψης κυμαίνεται μεταξύ r = .78 και .85, ενώ η εσωτερική συνέπεια είναι υψηλή, με τιμές άνω του .80. Η εγκυρότητα τεκμηριώνεται μέσω ισχυρών συσχετίσεων με άλλες δοκιμασίες σημασιολογικής μνήμης (r = .65-.72).

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα κατασκευής έχει επιβεβαιωθεί με παραγοντική ανάλυση και η δοκιμασία επιτυγχάνει αποτελεσματικό διαχωρισμό μεταξύ κλινικών πληθυσμών, με μέγεθος επίδρασης d = 1.2. Σε επίπεδο κλινικής χρησιμότητας, είναι ευαίσθητη στην πρόωρη διάγνωση Alzheimer με ακρίβεια 82% και αξιοποιείται για την παρακολούθηση της πορείας σημασιολογικής άνοιας.

Αξιοπιστία

Η εσωτερική συνέπεια κυμαίνεται μεταξύ α = .82 και .88. Η συμφωνία μεταξύ αξιολογητών (inter-rater reliability) είναι εξαιρετικά υψηλή με τιμές κ = .90 έως .95. Η αξιοπιστία επανάληψης φτάνει το r = .83 σε διάστημα ενός μηνός.

Βιβλιογραφία

Κύριες Αναφορές

Rosch, E., & Mervis, C.B. (1975). Family resemblances: Studies in the internal structure of categories. Cognitive Psychology, 7(4), 573-605.

Hodges, J.R., et al. (1992). Semantic dementia. Brain, 115(6), 1783-1806.

Πρόσφατες Μελέτες

Jefferies, E. (2013). The neural basis of semantic cognition. Neuroscience, 245, 112-126.

Λέξεις-κλειδιά

Σημασιολογική Μνήμη, Κατηγοριοποίηση, Γνωστική Αξιολόγηση, Θεωρία Πρωτοτύπων