Κλίμακα Εθισμού Εφήβων στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές [ACAS-20]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το ερωτηματολόγιο ΚΕΕΦΥ (Κλίμακα Εθισμού Εφήβων στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές) αποτελείται από 20 ερωτήσεις και έχει ως στόχο τη μέτρηση της εθιστικής συμπεριφοράς εφήβων στη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών. Δημιουργήθηκε με βάση το Internet Addiction Test (IAT) της Kimberley Young, με προσαρμογές ώστε να αναφέρεται γενικά στη χρήση υπολογιστή και όχι αποκλειστικά στο διαδίκτυο. Οι ερωτήσεις απαντώνται με κλίμακα Likert πέντε σημείων, από το 1 (καθόλου) έως το 5 (πάντα), και η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 20 έως 100. Το ερωτηματολόγιο αξιολογεί πτυχές της χρήσης που σχετίζονται με τη συμπεριφορά, τη συναισθηματική εμπλοκή, την κοινωνική ζωή, τον ύπνο, τη σχολική επίδοση και τη γενικότερη λειτουργικότητα του εφήβου.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ψυχομετρική ανάλυση της ΚΕΕΦΥ περιελάμβανε εσωτερική συνέπεια, επαναληψιμότητα και διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας. Η παραγοντική ανάλυση ανέδειξε τέσσερις κύριους παράγοντες που εξηγούν συνολικά το 59,15% της διακύμανσης της συνολικής βαθμολογίας. Οι παράγοντες αυτοί είναι η έλλειψη αυτοελέγχου, η παραμέληση εργασίας, η παραμέληση της κοινωνικής ζωής και η υπερβολική χρήση. Η εσωτερική συνέπεια της κλίμακας είναι εξαιρετικά υψηλή με Cronbach’s α=0,93 και Rho=0,95. Οι τέσσερις παράγοντες εμφανίζουν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ τους και με άλλες μεταβλητές, όπως η συχνότητα και τα έτη χρήσης υπολογιστή, καθώς και με τη σχολική επίδοση. Η αξιοπιστία επαναχορήγησης ελέγχθηκε με χορήγηση σε δεύτερο χρόνο σε υποδείγμα 156 εφήβων και απέδειξε τη σταθερότητα του εργαλείου στον χρόνο. Η δομική εγκυρότητα επαληθεύτηκε και μέσω επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης (CFA), με άριστες τιμές δεικτών προσαρμογής (CFI=0,972, RMSEA=0,043), ενισχύοντας την αξιοπιστία και εγκυρότητα του εργαλείου.

Στόχος

Στόχος του ερωτηματολογίου ΚΕΕΦΥ είναι η στάθμιση ενός αξιόπιστου ερευνητικού εργαλείου που να επιτρέπει την πρόληψη και τη διάγνωση του εθισμού των Ελλήνων εφήβων μαθητών στη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η ανάγκη για τη δημιουργία του εδράζεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας σε σχέση με την τεχνολογική πρόοδο, όπως η χαμηλή εξοικείωση των γονέων με τις νέες τεχνολογίες και η αργή ενσωμάτωσή τους στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το εργαλείο αυτό έχει τη δυνατότητα να εντοπίζει συμπεριφορές εθισμού που δεν περιορίζονται στη χρήση του διαδικτύου αλλά επεκτείνονται σε όλες τις δραστηριότητες μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή, όπως τα offline παιχνίδια, η προγραμματιστική δραστηριότητα και το hacking.

Βαθμονόμηση

Η συνολική βαθμολογία της κλίμακας ΚΕΕΦΥ κυμαίνεται από 20 έως 100. Βαθμολογίες από 20 έως 39 υποδεικνύουν ότι ο έφηβος έχει απόλυτο έλεγχο της χρήσης, από 40 έως 59 ότι εμφανίζονται ήπια έως μέτρια προβλήματα, ενώ βαθμολογίες από 60 έως 100 παραπέμπουν σε σημαντικά προβλήματα που συνδέονται με την υπερβολική χρήση του υπολογιστή. Η διαβάθμιση αυτή βασίστηκε σε αντίστοιχα ευρήματα της κορεατικής κλίμακας CRABI, η οποία αποτελεί παρόμοια ψυχομετρική προσαρμογή του IAT. Πρέπει να σημειωθεί ότι, λόγω της απουσίας αντικειμενικών διαγνωστικών ορίων, δεν προσδιορίστηκαν ακριβή cut-off points για την παθολογική χρήση.

Βιβλιογραφία

Young KS. Caught in the net: how to recognize the signs of Internet addiction and a winning strategy for recovery. Wiley, 1998. Goldberg M. Technological addictions. Clin Psychol Forum 1998, 76:14–19. Griffiths MD. Internet addiction: an issue for clinical psychology. Clin Psychol Forum 1996, 97:32–36. Turkle S. The second self: computers and the human spirit. Simon & Schuster, 1984. Shotton MA. Computer Addiction? A Study of Computer Dependency. Taylor & Francis, 1989. Charlton JP, Danforth IDW. Distinguishing addiction and high engagement in the context of online game playing. Computers in Human Behavior 2007, 23:1531–1548. Yang CK. Sociopsychiatric characteristics of adolescents who use computers to excess. Acta Psychiatr Scand 2001, 104:217–222. Widyanto L, McMurran M. The psychometric properties of the Internet Addiction Test. Cyberpsychol Behav 2004, 7:443–450. Schermelleh-Engel K, Moosbrugger H, Müller H. Evaluating the fit of structural equation models: tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Method Psychol Res Online 2003, 8:23–74. Siomos KE et al. Ψυχιατρική 2009, 20:222–232.