Κλίμακα Διαδικαστικής και Διαδραστικής Δικαιοσύνης [PIJS-12]

Περιγραφή Κλίμακας

Η Κλίμακα Διαδικαστικής και Διαδραστικής Δικαιοσύνης [Procedural and Interactive Justice Scale – PIJS] αποτελεί ένα εργαλείο αξιολόγησης των αντιλήψεων των εργαζομένων σχετικά με τη δικαιοσύνη των οργανωσιακών διαδικασιών και την ποιότητα των αλληλεπιδράσεων μέσα στον εργασιακό χώρο. Αναπτύχθηκε από τους Farh, Earley και Lin (1997) και εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται τόσο τις επίσημες διαδικασίες ενός οργανισμού όσο και τις ανεπίσημες διαπροσωπικές πρακτικές που εφαρμόζονται κατά τη λήψη αποφάσεων, ιδιαίτερα σε θέματα αμοιβών και αξιολόγησης απόδοσης.

Η κλίμακα περιλαμβάνει τρεις βασικές διαστάσεις: τη συμμετοχή (participation), η οποία αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο οι εργαζόμενοι έχουν δυνατότητα έκφρασης και συμμετοχής στις αποφάσεις σχετικά με αμοιβές και αξιολόγηση απόδοσης, τον μηχανισμό προσφυγής (appeal mechanism), που αφορά την ύπαρξη και λειτουργία επίσημων διαδικασιών υποβολής ενστάσεων, και τη διαδραστική δικαιοσύνη (interactive justice), η οποία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι προϊστάμενοι εφαρμόζουν τις διαδικασίες και εξηγούν τις αποφάσεις στους εργαζομένους.

Στόχος Κλίμακας

Ο κύριος στόχος της PIJS είναι η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται ότι οι οργανωσιακές διαδικασίες είναι δίκαιες, διαφανείς και εφαρμόζονται με σεβασμό προς τους εργαζομένους. Η κλίμακα επιδιώκει να αποτυπώσει τη σχέση μεταξύ της δικαιοσύνης στις διαδικασίες, της συμμετοχής των εργαζομένων και της ποιότητας της διοικητικής συμπεριφοράς.

Η αξιολόγηση αυτών των διαστάσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η αντιλαμβανόμενη οργανωσιακή δικαιοσύνη συνδέεται με την εργασιακή ικανοποίηση, την οργανωσιακή δέσμευση και την εκδήλωση θετικών οργανωσιακών συμπεριφορών.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η PIJS χρησιμοποιείται για τη μέτρηση των αντιλήψεων των εργαζομένων σχετικά με τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων που αφορούν την αμοιβή και την αξιολόγηση απόδοσης. Η διάσταση της συμμετοχής εξετάζει κατά πόσο οι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να εκφράζουν απόψεις και να συμμετέχουν στη διαμόρφωση σχετικών πολιτικών, ενώ ο μηχανισμός προσφυγής αξιολογεί την ύπαρξη επίσημων καναλιών υποβολής και εξέτασης παραπόνων.

Η διάσταση της διαδραστικής δικαιοσύνης εξετάζει τη συμπεριφορά των προϊσταμένων, όπως τον βαθμό γνώσης της εργασιακής απόδοσης των εργαζομένων, τη δυνατότητα έκφρασης της προσωπικής τους άποψης κατά την αξιολόγηση, την παροχή αιτιολόγησης για αποφάσεις αμοιβών ή αξιολόγησης και τη συζήτηση σχεδίων βελτίωσης απόδοσης.

Βαθμονόμηση

Η βαθμονόμηση της PIJS πραγματοποιείται μέσω επταβάθμιας κλίμακας Likert, όπου η τιμή 1 αντιστοιχεί σε «διαφωνώ απόλυτα» και η τιμή 7 σε «συμφωνώ απόλυτα».

Οι επιμέρους βαθμολογίες υπολογίζονται ξεχωριστά για τις τρεις διαστάσεις της κλίμακας. Ορισμένες προτάσεις είναι αντίστροφα βαθμολογούμενες (reverse scored), ώστε να διασφαλίζεται η σωστή κατεύθυνση της μέτρησης. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν ισχυρότερη αντίληψη οργανωσιακής δικαιοσύνης.

Στατιστική Ανάλυση

Η στατιστική ανάλυση της PIJS μπορεί να περιλαμβάνει τον υπολογισμό μέσων όρων, τυπικών αποκλίσεων και δεικτών αξιοπιστίας για κάθε υποκλίμακα. Επιπλέον, μπορούν να πραγματοποιηθούν αναλύσεις συσχέτισης για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ οργανωσιακής δικαιοσύνης και μεταβλητών όπως η εργασιακή ικανοποίηση, η οργανωσιακή δέσμευση και οι συμπεριφορές οργανωσιακής ιδιότητας του πολίτη.

Ερευνητικά δεδομένα έχουν δείξει ότι η συμμετοχή των εργαζομένων συσχετίζεται θετικά με τη διανεμητική δικαιοσύνη, τη διαδραστική δικαιοσύνη, την ικανοποίηση από τις αμοιβές, την οργανωσιακή δέσμευση και τις οργανωσιακές συμπεριφορές πολιτότητας.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα της PIJS έχει υποστηριχθεί μέσω της σχέσης των επιμέρους διαστάσεων της κλίμακας με σημαντικές οργανωσιακές μεταβλητές. Η συμμετοχή, η ύπαρξη μηχανισμών προσφυγής και η διαδραστική δικαιοσύνη έχουν παρουσιάσει θετικές συσχετίσεις με την οργανωσιακή δέσμευση, την ικανοποίηση από τις αμοιβές και τις θετικές εργασιακές συμπεριφορές.

Αξιοπιστία

Η αξιοπιστία της PIJS έχει αξιολογηθεί μέσω του δείκτη εσωτερικής συνέπειας Cronbach’s alpha. Η υποκλίμακα της συμμετοχής παρουσιάζει α = 0,71, η υποκλίμακα του μηχανισμού προσφυγής α = 0,81 και η υποκλίμακα της διαδραστικής δικαιοσύνης α = 0,88, γεγονός που υποδεικνύει ικανοποιητική έως πολύ καλή αξιοπιστία των επιμέρους διαστάσεων.

Βιβλιογραφία

Farh, J. L., Earley, P. C., & Lin, S. C. (1997). Impetus for action: A cultural analysis of justice and organizational citizenship behavior in Chinese society. Administrative Science Quarterly, 42, 421–444.

Thibaut, J., & Walker, L. (1975). Procedural Justice: A Psychological Analysis. Erlbaum.

Bies, R. J., & Moag, J. F. (1986). Interactional Justice: Communication Criteria of Fairness. In Research in Organizational Behavior (Vol. 8, pp. 43–55). JAI Press.

Greenberg, J. (1990). Organizational Justice: Yesterday, Today, and Tomorrow. Journal of Management, 16(2), 399–432.